Oudere in Nederland (survey onderzoek)

oude vrouw staart uit het raam
Logo Vrije Universiteit Amsterdam
Logo Universiteit van Amsterdam
Logo Trimbos Instituut

(Vrije Universiteit, AISSR, Trimbos Instituut)

Dit deelproject kijkt naar hoe de oudere bevolking (gedefinieerd als 65+) om gaat met sociale isolatie tijdens de COVID-19 crisis. Het bestaat uit twee delen:

Aan de ene kant wordt data verzameld onder zelfstandig wonende ouderen. Voor dit onderdeel wordt gebruik gemaakt van het LISS panel (https://www.website.lisspanel.nl/). Dit online panel bestaat uit een representatieve steekproef van de Nederlandse bevolking. Op twee momenten (mei en juni 2020) worden 1.882 panel leden bevraagd over, onder andere, eenzaamheid, sociale contacten, informeel en formele steun, coping strategieën en gezondheid. De longitudinale studieopzet maakt het mogelijk om veranderingen over de tijd bij ouderen te bestuderen. Bovendien kan er verder onderscheid gemaakt worden tussen jongere ouderen versus oudere ouderen, mensen met gezondheidsproblemen versus gezonde mensen en tussen verschillende regio’s.

Daarnaast wordt ook de situatie bekeken van ouderen in verzorgings- en verpleeghuizen. Hiervoor zijn online vragenlijsten met vrijwillige aanmelding verspreid onder bewoners zonder cognitieve problemen, familieleden en zorgmedewerkers van verzorgings- en verpleeghuizen. Deelnemers beantwoorden vragen over, onder andere, frequentie van bezoek en alternatieven om het sociale contact met bewoners te onderhouden, algemene welzijn, eenzaamheid, humeur, gedrag en dagactiviteiten van bewoners. De data collectie bestaat uit twee momenten, één in mei en een follow-up in juni 2020.

Tussentijdse Resultaten

De eerste fase voor dit onderzoek zit er inmiddels bijna op. In samenwerking met de Universiteit van Amsterdam en de Vrije Universiteit heeft het Trimbos-instituut in mei een online bevraging gehouden onder bewoners, familieleden en zorgmedewerkers van verzorgings- en verpleeghuizen. In 12 dagen hebben meer dan 913 familieleden van bewoners in verzorgings- en verpleeghuizen en 533 zorgmedewerkers de enquête ingevuld. Meer dan de helft van de deelnemers werkt in Noord-Brabant of Limburg of heeft een naaste die in een woonvoorziening in die provincies verblijft.

Meer dan de helft van de medewerkers melden naast eenzaamheid ook ernstiger problemen onder bewoners waaronder agitatie, depressie, angst en prikkelbaarheid. 41% meldt ook een verandering van eetlust. Een toename in verdriet en onrust bij naaste wordt door bijna de helft van de familieleden gemeld. In een op de tien gevallen wordt ook aangegeven dat er meer antipsychotica wordt voorgeschreven of dat hiermee gestart is.

Wanneer bezoek niet mogelijk was hebben zorginstelling hun best gedaan om op andere manieren sociaal contact te faciliteren met bewoners en familie en vrienden. 80% van de familieleden en medewerkers geven aan dat de zorginstelling alles aan doet om bewoners hierin te ondersteunen. Zo werd extra personeel ingeroosterd om bewoners te helpen, onder andere via (beeld)bellen maar in de helft van de gevallen is raamcontact ook mogelijk. Helaas zijn deze nieuwe manieren van contact niet voor iedereen mogelijk. Bijvoorbeeld bewoners met dementie die digitaal contact niet begrijpen of beperkt zijn in communicatie. In een kwart van de gevallen waar geen contact mogelijk is, is familie zelf niet in staat om digitaal contact te hebben. Een op de tien familieleden heeft hun naaste sinds het uitbreken van de coronacrisis niet meer gezien of gesproken.

Hoewel er begrip is voor het bezoekverbod, is dit ook een groot dilemma. Zowel mantelzorgers als zorgmedewerkers in verpleeghuizen zitten klem tussen de wens om kwaliteit van leven te realiseren en besmetting te voorkomen. Meer familieleden (41%) vinden dat kwaliteit van leven belangrijker is voor hun naaste dan veiligheid (31%), waarbij door weer bezoek toe te laten een groter risico op besmetting acceptabel is. Zorgmedewerkers vinden juist vaker dat veiligheid en een minimaal risico op besmetting door geen bezoek belangrijker is voor bewoners (39%) dan kwaliteit van leven (26%). Veel familie (28%) en medewerkers (35%) hadden geen mening. Bij het versoepelen van de bezoekregeling is het van belang medewerkers goed te betrekken. Daarnaast is het belangrijk dat er maatwerk wordt geleverd met betrekking tot contact op afstand en beschermende middelen, zodat flexibeler met maatregelen kan worden omgegaan.

Bekijk de uitgebreide voorlopige resultaten in deze Factsheet

Resultaten zelfstandig wonende oudere

Resultaten van de impact van sociale isolatie op zelfstandig wonende oudere is bekend. Gemiddeld komen zij goed de crisis door maar wel verschillen tussen groepen. Lees hier de resultaten terug en vind tevens een Policy Brief om te downloaden:

https://www.uva.nl/shared-content/faculteiten/nl/faculteit-der-maatschappij-en-gedragswetenschappen/nieuws/2020/07/de-coronacrisis-en-zelfstandig-wonende-ouderen.html

Lees meer:

Onderzoek: kwaliteit van leven bewoners verzorgingstehuizen verslechterd

RTL Nieuws Corona live blog 29 mei 2020 12:18

https://embed.scribblelive.com/embed/post.aspx?Id=1189588963&ss=1