mensen met ernstige psychiatrische aandoeningen

twee mensen wandelend buiten

De impact van sociale isolatie op mensen met ernstige psychische problemen

Logo Trimbos Institute

(Trimbos Instituut)

Rond de 300,000 Nederlanders met zware psychiatrische gezondheid problemen die thuiszorg ontvangen hebben nu met enorme onzekerheden te maken. De impact op deze groep en hun verzorgers is onduidelijk. Dit deelproject richt is op: 1)cliënten die gewend zijn aan dag activiteiten en sociale werkplaatsen; 2) cliënten van zogenaamde outreach services (zoals Flexible Assertive Community treatment (FACT) of bemoeizorg); 3) cliënten in woon-zorg instellingen; 4) mensen die crisis zorg nodige hebben (zoals Intensive Home Treatment (IHT)). Binnen deze doelgroep bevinden zich subgroepen met specifieke belangstelling namelijk mensen met angststoornissen, duale diagnoses (inclusief drugs misbruik) en patiënten die normaliter langdurende antipsychotica injectie krijgen.

Tussentijdse resultaten

Voor het onderzoek naar de impact van de Coronamaatregelen voor mensen met een psychische kwetsbaarheid zijn in de eerste fase van dataverzameling 10 mensen met een psychische kwetsbaarheid en 13 professionals geïnterviewd. Hierbij wordt voortgebouwd op een kwantitatieve peiling onder deelnemers van het Panel Psychisch Gezien, een panel van mensen met ernstige psychische aandoeningen.

De Coronacrisis geeft mensen met een psychische kwetsbaarheid nieuwe uitdagingen om reeds bestaande psychische problemen het hoofd te bieden; om met onzekerheden over het toekomstperspectief om te gaan en de dag een zinvolle invulling te geven. Sommigen slagen daar – boven eigen verwachting – goed in; sommigen bloeien zelfs op nu er minder prikkels en verplichtingen zijn. Of voelen zich gesterkt door toegenomen solidariteit en omdat ‘iedereen in hetzelfde schuitje zit’. Anderen ervaren een toename van klachten.

Voor veel mensen met ernstige psychische problemen geldt dat er niet zoveel veranderd is in het dagelijks leven: hun sociaal netwerk en maatschappelijke deelname waren al beperkt. De crisis maakt hier pijnlijk duidelijk dat de hulpverlening voor sommige mensen de enige lijn met ‘buiten’ is. Tegelijkertijd kan deze periode van afstand tot de hulpverlening soms ook leiden tot herwonnen eigen regie. Er is sprake van een dynamiek waarbij sommige mensen in het begin van de crisis weinig problemen ervoeren, maar deze later zien toenemen. Voor anderen geldt het omgekeerde. In het vervolgonderzoek proberen we die dynamiek beter te begrijpen.

Verhaal 1: Ze heeft normaal twee keer per week woonbegeleiding bij haar thuis, dat contact verloopt nu via beeldbellen. [..]Maar het is gelukt, ik ben er nog verbaasd van.’ [..] ‘Ik heb altijd moeite om mijn huishouden op orde te houden of eten te koken. Via beeldbellen kunnen zij zelf niks doen, maar er wel bij zijn via beeldbellen. Dat ik bijvoorbeeld de afwas ga doen of koken. En er was dan even iemand om mee te praten. Het contact met de woonbegeleider gaat hartstikke goed. Ik mis ze wel heel erg. Maar beeldbellen is een goed alternatief.’

Verhaal 2: Mevrouw geeft aan dat de psychische klachten nu alleen maar erger worden omdat ze zo aan huis gekluisterd is. En ze heeft geen netwerk, dus ze is de hele dag alleen. Ze heeft nu eens in de week contact met de RIBW via de app. Psychotherapie verloopt nu via beeldbel-contact, maar ze merkt dat de behandeling niet echt goed loopt op die manier. [..] ‘Ik verveel me niet, de eenzaamheid ben ik gewend. Nu ben ik verplicht thuis. Als de depressie hoogtij viert, dan ga ik ook wel eens naar bed, gewoon. Dan ga je wat uren wegslapen. Ik ben de eenzaamheid en al dat jarenlang alleen zitten, elk weekend, gewend. Dus misschien is het daarom voor mij iets makkelijker. Dan denk ik: ja, nu voelen andere mensen eens hoe het is om eenzaam te zijn.’

Lees meer over dit onderwerp

Trimbos Instituut:

https://www.trimbos.nl/kennis/corona/mentale-gezondheid